ना. गो. चापेकर
ऐतिहासिक विषयांवर लेखन करणारे मराठीतील एक भाषातज्ज्ञ, संशोधक, लेखक, समीक्षक आणि सामाजिक कार्यकर्ते ना. गो. चापेकर यांचा पाच मार्च हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने...
औद्योगिक सुरक्षा दिन
चार मार्च हा दिवस राष्ट्रीय सुरक्षा दिन म्हणून साजरा केला जातो. त्याविषयी...
छत्रपती राजाराम महाराज
छत्रपती राजाराम महाराज यांचा दोन मार्च हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांच्या कार्याचा हा अल्प परिचय...
डॉ. नानासाहेब धर्माधिकारी
डॉ. नानासाहेब धर्माधिकारी यांच्या जयंतीनिमित्त (एक मार्च) त्यांच्या जीवनकार्याचा संक्षिप्त आढावा...
वि. वा. शिरवाडकर
कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रजांचा जन्मदिन आणि मराठी भाषा गौरव दिन (२७ फेब्रुवारी) या निमित्ताने त्यांच्या साहित्यप्रवासाचा धावता आढावा...
स्वातंत्र्यवीर वि. दा. सावरकर
२६ फेब्रुवारी या स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकरांच्या पुण्यतिथीनिमित्त त्यांच्या व्यापक कार्याचा अल्प परिचय...
गिरिजाबाई केळकर
साहित्यिका गिरिजाबाई केळकर यांचा २५ फेब्रुवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने त्यांचा हा अल्प परिचय...
वेडात मराठे वीर दौडले सात!
प्रतापराव गुजर यांच्यासह सात सरदारांनी नेसरीच्या लढाईत आपल्या प्राणांची आहुती दिली तो दिवस म्हणजे २४ फेब्रुवारी...
संत गाडगेबाबा
लोकजागृती करणारे आधुनिक मराठी संत गाडगेबाबा यांचा २३ फेब्रुवारी हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने, त्यांचा हा अल्प परिचय...
'आयएसओ'चा स्थापना दिवस
जागतिक पटलावर वस्तूंची गुणवत्ता तपासण्याचे महत्त्वाचे काम जागतिक स्तरावर करणाऱ्या आयएसओ या संस्थेचा २३ फेब्रुवारी हा स्थापना दिवस. या संस्थेविषयी अधिक माहिती...
वि. स. वाळिंबे
इतिहास, चरित्र आणि भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यासंदर्भातील विषयांवर विपुल लेखन केलेले विनायक सदाशिव तथा वि. स. वाळिंबे यांचा २२ फेब्रुवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांचा हा अल्प परिचय...
शरदचंद्र बोस
थोर स्वातंत्र्यसेनानी सुभाषचंद्र बोस यांचे थोरले बंधू शरदचंद्र बोस यांचा २० फेब्रुवारी हा स्मृतिदिन.
विष्णुपंत छत्रे
भारतीय सर्कशीचे जनक विष्णुपंत छत्रे यांचा २० फेब्रुवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने त्यांचा अल्प परिचय...
रामकृष्ण परमहंस
आध्यात्मिक गुरू, महान संत आणि विचारवंत स्वामी रामकृष्ण परमहंस यांची १८ फेब्रुवारी ही जयंती. त्या निमित्ताने त्यांचा अल्प परिचय...
वासुदेव बळवंत फडके
सशस्त्र क्रांतीचा आदर्श भारतीय तरुणांसमोर ठेवणारे आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके यांचा १७ फेब्रुवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने...
तात्या टोपे
१८५७च्या स्वातंत्र्यलढ्यातील धगधगती मशाल म्हणजे तात्या टोपे. १६ फेब्रुवारी हा त्यांचा जन्मदिन. त्यानिमित्त त्यांचा कार्य परिचय...
सुषमा स्वराज
तेजःपुंज, बहुपैलू व्यक्तिमत्त्वाच्या नेत्या सुषमा स्वराज यांच्या जन्मदिनानिमित्त (१४ फेब्रुवारी) त्यांच्या व्यापक कार्याचा हा अल्पसा आढावा...
वा. सी. बेंद्रे
थोर इतिहास संशोधक वासुदेव सीताराम बेंद्रे यांच्या जयंतीनिमित्त (१३ फेब्रुवारी) त्यांचा अल्प परिचय...
नाना फडणवीस
आपल्या शहाणपणाने पेशवाईतील अनेक अंतर्गत आणि बाह्य शत्रूंना नामोहरम करणाऱ्या या मुत्सद्दी व्यक्तिमत्त्वाचा १२ फेब्रुवारी हा जन्मदिन
गानतपस्विनी मोगूबाई कुर्डीकर
गानतपस्विनी मोगूबाई कुर्डीकर यांचा १० फेब्रुवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने त्यांचा हा अल्प परिचय...
गोविंद शंकरशास्त्री बापट
प्रख्यात संस्कृत पंडित, भाषांतरकार गोविंद शंकरशास्त्री बापट यांचा आठ फेब्रुवारी हा जन्मदिन.
श्री चक्रधरस्वामी
महानुभाव पंथाचे संस्थापक श्री चक्रधरस्वामींची पुण्यतिथी (सात फेब्रुवारी)
अग्निकन्या बीनाच्या पराक्रमाचा दिवस - सहा फेब्रुवारी १९३२
भर कार्यक्रमात गव्हर्नरवर झाडल्या होत्या गोळ्या
डॉ. शं. गो. तुळपुळे
मराठी भाषा आणि संत वाङ्मयाचे अभ्यासक, संशोधक डॉ. शं. गो. तुळपुळे यांचा पाच फेब्रुवारी हा जन्मदिन.
जागतिक कर्करोग दिन
कर्करोगाविषयी जनजागृती करण्याकरिता चार फेब्रुवारी हा दिवस जागतिक कर्करोग दिवस म्हणून साजरा केला जातो.
सायमन गो बॅक
सायमन आयोगाविरोधात भारतीयांनी केलेल्या ऐतिहासिक आंदोलनाचा दिवस - तीन फेब्रुवारी १९२८
ज्ञानकोशकार केतकर
डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर यांच्या जन्मदिनानिमित्त (२ फेब्रुवारी) त्यांच्या कार्याचा आढावा घेणारा हा लेख...
राजा बढे
'गर्जा महाराष्ट्र' या गाण्याचे शिल्पकार राजा बढे यांचा एक फेब्रुवारी हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने त्यांचा हा अल्प परिचय...
राष्ट्रीय महिला आयोग
महिलांकरिता सदैव तत्पर असलेल्या राष्ट्रीय महिला आयोगाविषयी ३१ जानेवारी या स्थापना दिनानिमित्त थोडक्यात माहिती...
वसंत कानेटकर
काही लेखक त्यांच्या अद्वितीय लेखनशैलीने कायम स्मरणात राहतात. असेच एक साहित्यिक म्हणजे वसंत कानेटकर. ३० जानेवारी हा त्यांचा स्मृतिदिन. त्यानिमित्त त्यांचा हा अल्प परिचय...
लाला लजपतराय
पंजाबचा सिंह म्हणून ओळखले जाणारे थोर क्रांतिकारक लाला लजपतराय यांची २८ जानेवारी ही जयंती. त्या निमित्ताने, त्यांचा अल्प परिचय...
सद्गुरू श्री गुंडामहाराज देगलूरकर यांचा जन्मोत्सव - माघ शुद्ध दशमी
देगलूरकर महान परंपरेचे मूळपुरुष
नेटके जगण्याची शिकवण देणारा ग्रंथराज दासबोध
माघ शुद्ध नवमी अर्थात दासबोध जयंतीनिमित्त या महान ग्रंथाविषयी...
तर्कतीर्थ लक्ष्मणशास्त्री जोशी
जन्मदिनानिमित्त (२७ जानेवारी) त्यांच्या कार्याचा अल्प परिचय...
नेताजी सुभाषचंद्र बोस
आझाद हिंद सेनेचे प्रणेते नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांचा २३ जानेवारी हा जन्मदिन.
स्वामी रामानंद तीर्थ
महान संत व समाजसुधारक स्वामी रामानंद तीर्थ यांचा २२ जानेवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांच्या कार्याचा हा अल्प परिचय...
माधव जूलियन
मराठीतील प्रसिद्ध कवी, साहित्यिक माधव जूलियन यांचा २१ जानेवारी हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाची ही थोडक्यात माहिती...
मास्तर कृष्णराव फुलंब्रीकर
प्रतिभावान गायक, नट व संगीत दिग्दर्शक कृष्णराव गणेशपंत फुलंब्रीकर यांचा २० जानेवारी हा जन्मदिन.
चिं. वि. जोशी
दर्जेदार विनोदी लेखन करणारे थोर साहित्यिक चिं. वि. जोशी यांची १९ जानेवारी ही जयंती...
डॉ. पांडुरंग सदाशिव खानखोजे
महाराष्ट्राच्या मातीत जन्मलेले जागतिक कीर्तीचे कृषी शास्त्रज्ञ डॉ. पांडुरंग खानखोजे यांचा १८ जानेवारी हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांच्याविषयी...
दत्तात्रय रामचंद्र कापरेकर
कापरेकर संख्येचे संशोधक दत्तात्रेय रामचंद्र कापरेकर यांचा १७ जानेवारी हा जन्मदिन.
न्या. महादेव गोविंद रानडे
महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक न्या. रानडे यांचा १६ जानेवारी हा स्मृतिदिन.
पानिपतची लढाई म्हणजे शौर्याचे प्रतीक... पराभवाची गाथा नव्हे!
१४ जानेवारी १७६१ रोजी अहमदशहा अब्दाली आणि मराठ्यांमध्ये झालेल्या ऐतिहासिक लढाईची ही थोडक्यात कहाणी.
राष्ट्रीय युवा दिन
अस्वस्थ तरुणाईला वाट दाखवणारे दूरदर्शी विचारवंत स्वामी विवेकानंद यांची जयंती...
प्रवासी भारतीय दिवस
परदेशात राहणाऱ्या भारतीय समुदायाचे भारताच्या विकासामध्ये असलेले योगदान अधोरेखित करणे, हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
मराठी पत्रकार दिन
आद्य मराठी पत्रकार बाळशास्त्री जांभेकर यांनी दर्पण हे मराठी वृत्तपत्र सुरू केले तो दिवस म्हणजे सहा जानेवारी.
साल्हेरच्या विजयाची कथा
पाच जानेवारी १६७१ रोजी शिवाजी महाराजांनी साल्हेरचा किल्ला जिंकून स्वराज्यात घेतला.
सतीश धवन
भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाला दिशा देणारे शास्त्रज्ञ सतीश धवन यांचा तीन जानेवारी हा स्मृतिदिन. त्यांचा हा अल्प परिचय...
मराठा
इंग्रज सरकारच्या अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणारे हे निर्भीड वृत्तपत्र लोकमान्य टिळकांनी सुरू केले तो दिवस म्हणजे २ जानेवारी १८८१
बाळाजी विश्वनाथ
पेशवाईचे संस्थापक बाळाजी विश्वनाथ यांचा एक जानेवारी हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने, त्यांचा हा अल्प परिचय...
भारतातील वैशिष्ट्यपूर्ण गुरू-शिष्य परंपरा
एक जानेवारीच्या कल्पतरू दिनानिमित्त महान परंपरेचा आढावा
छोटा गंधर्व
मराठी रंगभूमीवरील नामवंत गायक नट छोटा गंधर्व यांचा ३१ डिसेंबर हा स्मृतिदिन. त्यांचा अल्प परिचय
गुरुकृपेच्या साक्षात्काराचा प्रत्यय देणारा कल्पतरू दिन
आपण सारे एक जानेवारी हा दिवस आंग्ल वर्षाचा पहिला दिवस म्हणून साजरा करतो; पण हा दिवस आणखी एका कारणाने प्रसिद्ध आहे. हा दिवस कल्पतरू दिन अर्थात कल्पतरू दिवस किंवा कल्पतरू उत्सव म्हणून ओळखला जातो.
विक्रम साराभाई
भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक विक्रम साराभाई यांचा ३० डिसेंबर हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांचा हा अल्प परिचय...
स्वरसम्राट मास्टर दीनानाथ मंगेशकर
मराठमोळे गायक, अभिनेते, संगीतकार मास्टर दीनानाथ मंगेशकर यांचा २९ डिसेंबर हा जन्मदिन. अस्खलित वाणी, अद्वितीय गळा आणि तल्लख बुद्दी अशा अनेक गुणांसाठी दीनानाथ मंगेशकर ओळखले जात. त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा अल्प-परिचय करून देणारा हा लेख -
शिरीषकुमार
आपल्या देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी असंख्य जणांनी आपल्या प्राणांची पर्वा न करता लढा दिला, आंदोलने केली, इंग्रजांचा अत्याचार सहन केला. त्यातीलच एक म्हणजे शिरीषकुमार. वयाच्या अवघ्या पंधराव्या वर्षी हा क्रांतिकारक हुतात्मा झाला. २८ डिसेंबर हा शिरीषकुमारचा जन्मदिन. त्या निमित्ताने त्याच्या आत्मबलिदानाचे हे स्मरण...
डॉ. पंजाबराव देशमुख : ग्रामीण भारताच्या शिक्षणक्रांतीचे शिल्पकार
सामाजिक, शैक्षणिक आणि राजकीय क्षेत्रात उत्तुंग कार्य केलेल्या द्रष्ट्या व्यक्तिमत्त्वाची जयंती (२७ डिसेंबर)
आंतरराष्ट्रीय साथरोग सज्जता दिन
दर वर्षी २७ डिसेंबर हा दिवस आंतरराष्ट्रीय साथरोग सज्जता दिन (International Day of Epidemic Preparedness) म्हणून साजरा केला जातो. या दिवसाची माहिती करून देणारा हा लेख.
आम्ही भारताचे लोक…
भारतीय संविधान दिन २६ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो. भारतीय संविधान अर्थात राज्यघटनेच्या निर्मितीसाठी २९ ऑगस्ट १९४७ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली मसुदा समिती स्थापन झाली. अनेक बैठका व चर्चांनंतर या समितीने सादर केलेला अंतिम मसुदा २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान सभेने स्वीकारला. राज्यघटनेबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी केंद्र सरकारने २६ नोव्हेंबर २०१५पासून संविधान दिन साजरा करण्यास सुरुवात केली. आपल्या या राज्यघटनेची उद्देशिका (प्रीअँबल) वैशिष्ट्यपूर्ण असून, त्यातूनच तिच्या सर्वसमावेशकतेची कल्पना येते. ती मूळ इंग्रजीतील उद्देशिका आणि तिचा मराठी अनुवाद येथे देत आहोत….
वीर बाल दिवस
शिखांचे दहावे गुरू अर्थात गुरू गोविंदसिंग यांच्या पुत्रांच्या (साहिबजादे) सर्वोच्च बलिदानाच्या स्मरणार्थ २६ डिसेंबरला साजऱ्या होणाऱ्या या दिवसानिमित्त...
पं. मदनमोहन मालवीय
२५ डिसेंबर हा पं. मदनमोहन मालवीय यांचा जन्मदिन. त्या निमित्ताने, त्यांचा अल्प परिचय...
ग्राहकराजा जागा हो!
भारतात दर वर्षी २४ डिसेंबर हा दिवस भारतीय ग्राहक दिन किंवा राष्ट्रीय ग्राहक हक्क दिन म्हणून साजरा केला जातो. त्या निमित्ताने...
चौधरी चरण सिंह
देशाचे पाचवे पंतप्रधान चौधरी चरण सिंह यांचा २३ डिसेंबर हा जन्मदिन. त्यांच्या कार्याच्या गौरवार्थ हा दिवस राष्ट्रीय शेतकरी दिन म्हणूनही साजरा केला जातो. त्या निमित्ताने, त्यांच्या कार्याचा अल्प परिचय...
गुरू गोविंदसिंग
शिखांचे दहावे गुरू अर्थात गुरू गोविंदसिंग यांचा २२ डिसेंबर हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने त्यांचा परिचय करून देणारा लेख -
श्रीनिवास रामानुजन
महान भारतीय गणितज्ञ श्रीनिवास रामानुजन यांचा २२ डिसेंबर हा जन्मदिन राष्ट्रीय गणित दिवस म्हणून ओळखला जातो.
जॅक्सनवधाची गोष्ट
२१ डिसेंबर १९०९ या दिवशी घडलेली रोमांचकारी घटना म्हणजे अनंत कान्हेरे यांनी नाशिकचे तत्कालीन कलेक्टर जॅक्सन यांचा केलेला वध. त्या घटनेविषयी...
संत गाडगे महाराज
२० डिसेंबर हा गाडगे महाराज यांचा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने त्यांच्या कार्याचा हा अल्प परिचय...
गोवा मुक्ती दिन
१९ डिसेंबर हा गोवा राज्याचा मुक्ती दिन. महाराष्ट्राच्या शेजारी असलेल्या या देशातील चिमुकल्या राज्याच्या स्वातंत्र्याचा इतिहास रोचक आहे.
चिमाजी अप्पा
अनंत बाळाजी भट ऊर्फ चिमाजी अप्पा उर्फ चिमणाजी अप्पा यांचा १७ डिसेंबर हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांच्याविषयीची ही माहिती...
विजय दिवस
पाकिस्तानविरुद्धच्या युद्धात भारताने विजय मिळवला आणि स्वतंत्र बांगलादेशाची निर्मिती झाली, तो दिवस म्हणजे १६ डिसेंबर. विजय दिन म्हणून साजऱ्या केल्या जाणाऱ्या या दिवसाबद्दल...
इरावती कर्वे
प्रसिद्ध मानववंशशास्त्रज्ञ आणि लेखिका इरावती कर्वे यांचा १५ डिसेंबर हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने, त्यांच्याविषयीचे हे टिपण...
योगाचार्य बी. के. एस. अय्यंगार
दर वर्षी २१ जून रोजी जागतिक योगदिन साजरा करण्यात येतो. आपल्या प्राचीन योगप्रकाराला खऱ्या अर्थाने जागतिक मंचावर नेणारे योगाचार्य बी. के. एस. अय्यंगार यांचा १४ डिसेंबर हा जन्मदिन. त्यांच्या कार्याचा हा थोडक्यात परिचय…
मनोहर पर्रीकर
साधी राहणी, स्वच्छ प्रतिमा आणि हसरा चेहरा… ‘कॉमन मॅन’चे मूर्तिमंत उदाहरण असलेले मनोहर पर्रीकर सर्वांना नेहमी आपल्यातलेच एक वाटले. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक, भाजपचे सामान्य कार्यकर्ते, गोव्याचे मुख्यमंत्री ते देशाचे संरक्षणमंत्री असा पर्रीकर यांचा प्रवास थक्क करणारा होता; मात्र यशाची अनेक शिखरे गाठूनही त्यांनी त्यांच्यातला ‘कॉमन मॅन’ अखेरच्या श्वासापर्यंत जपला. १३ डिसेंबर हा त्यांचा जन्मदिन. त्या निमित्ताने हे छोटे टिपण…
डॉ. बाळकृष्ण शिवराम मुंजे
भारतीय सैनिकी शिक्षणाचे प्रवर्तक डॉ. बाळकृष्ण शिवराम मुंजे यांचा १२ डिसेंबर हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने, त्यांच्या कार्याची ही थोडक्यात ओळख…
बाळाजी प्रभाकर मोडक
आधुनिक काळातील आद्य विज्ञान प्रसारक म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बाळाजी प्रभाकर मोडक यांचा दोन डिसेंबर हा स्मृतिदिन. त्या निमित्ताने, त्यांची ही थोडक्यात ओळख…
गायनाचार्य पं. रामकृष्णबुवा वझे
गायनाचार्य पं. रामकृष्णबुवा वझे यांचा २८ नोव्हेंबर हा जन्मदिन. त्या निमित्ताने, त्यांचे हे स्मरण…
हिंदू धर्मासाठी बलिदान देणारे श्री गुरू तेगबहादूर
शीख धर्माचे नववे गुरू श्री गुरू तेगबहादूर यांचा आज (२४ नोव्हेंबर) बलिदान दिवस. औरंगजेबाच्या काळात काश्मीरमधील पंडितांना इस्लाम स्वीकारायला लावले जात होते. त्या वेळी गुरू तेगबहादूर यांनी या अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवला आणि धर्मांतर नाकारल्याबद्दल त्यांना औरंगजेबाने मृत्युदंडाची शिक्षा दिली. दिल्लीतील चांदणी चौक येथे गुरू तेगबहादूर यांना फाशी देण्यात आली. तिथे आज ‘सीसगंजसाहिब’ गुरुद्वारा आहे. त्यांच्याविषयी हे टिपण…
डॉ. रखमाबाई सावे-राऊत
रखमाबाई सावे-राऊत (२२ नोव्हेंबर १८६४ – २५ सप्टेंबर १९५५) या एक भारतीय चिकित्सक आणि स्त्रीवादी होत्या. त्यांच्या जन्मदिनानिमित्त त्यांचा अल्प-परिचय...