विक्रम साराभाई

विक्रम साराभाई यांचा जन्म १२ ऑगस्ट १९१९ रोजी अहमदाबाद येथील एका श्रीमंत उद्योजक कुटुंबात झाला. त्यांनी केम्ब्रिज विद्यापीठातून शिक्षण पूर्ण केले आणि तेथेच डॉ. सी.व्ही. रमण यांच्या मार्गदर्शनाखाली कॉस्मिक रेज या विषयावर (Cosmic Rays) संशोधन केले. त्यांनी १९४७ साली अहमदाबाद येथे भौतिक संशोधन प्रयोगशाळा (PRL) स्थापन केली. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेची (ISRO) पायाभरणी करण्यात त्यांचा महत्वाचा सहभाग होता. त्यामुळे भारताला अंतराळ क्षेत्रात ओळख मिळाली. अहमदाबादमधील प्रसिद्ध इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट अर्थात IIM Ahmedabad या संस्थेच्या स्थापनेतही त्यांचा मोठा वाटा होता.
भारताच्या पहिल्या उपग्रहाच्या (आर्यभट) प्रक्षेपणाची योजना त्यांनी आखली होती. डॉ. होमी भाभा यांच्या निधनानंतर साराभाई यांनी भारतीय अणुऊर्जा आयोगाचे अध्यक्षपद भूषवले. ग्रामीण भारताच्या शिक्षणासाठी त्यांनी उपग्रहाचा वापर (SITE - Satellite Instructional Television Experiment) करण्यावर भर दिला. भारत सरकारने त्यांना १९६६ मध्ये पद्मभूषण आणि १९७२मध्ये (मरणोत्तर) पद्मविभूषण देऊन सन्मानित केले.
त्यांच्या कार्याचा गौरव म्हणून चंद्रावरील एका विवराला (Crater) आणि चांद्रयान-२ व चांद्रयान-३ मधील लँडरला 'विक्रम' असे नाव देण्यात आले आहे. ३० डिसेंबर १९७१ रोजी केरळमधील थुंबा येथे त्यांचे निधन झाले.