शौर्य, त्याग आणि स्वाभिमानाचे प्रतीक – छत्रपती संभाजी महाराज

धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज जयंती

धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज हे हिंदवी स्वराज्याचे दुसरे छत्रपती आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचे ज्येष्ठ चिरंजीव होते. त्यांचा जन्म ज्येष्ठ शुद्ध द्वादशी, शके १५७९ मध्ये झाला. लहान वयातच त्यांनी शौर्य, बुद्धिमत्ता, नेतृत्व आणि राष्ट्रनिष्ठेचे गुण आत्मसात केले.

छत्रपती संभाजी महाराजांनी अत्यंत कठीण परिस्थितीत स्वराज्याची धुरा सांभाळली. बलाढ्य शत्रूंशी संघर्ष करताना त्यांनी अपूर्व पराक्रम, धैर्य आणि दूरदृष्टी यांचे दर्शन घडविले. स्वराज्याचे रक्षण आणि धर्मसंरक्षण यासाठी त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य अर्पण केले.

ते केवळ रणधुरंधर योद्धे नव्हते, तर विद्वान, साहित्यप्रेमी आणि बहुभाषिक अभ्यासक होते. संस्कृत भाषेवरील त्यांचे प्रभुत्व उल्लेखनीय होते. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात पराक्रम आणि विद्वत्ता यांचा सुंदर संगम दिसून येतो.

स्वराज्य, स्वधर्म आणि स्वाभिमान यांच्यासाठी त्यांनी अमानुष यातना सहन केल्या; परंतु आपल्या तत्त्वांशी कधीही तडजोड केली नाही. त्यांच्या अद्वितीय त्यागामुळे आणि धर्मनिष्ठेमुळे इतिहासाने त्यांना "धर्मवीर" ही गौरवपूर्ण उपाधी बहाल केली.

संभाजी महाराजांना प्रेमाने "छावा" असे म्हटले जात असे. छावा म्हणजे सिंहाचे पिल्लू. त्यांच्या धैर्यवान, पराक्रमी आणि तेजस्वी व्यक्तिमत्त्वामुळे त्यांना हे बिरूद लाभले. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांचे शूर पुत्र असल्याने जनतेने त्यांना "छावा" म्हणून गौरविले.

छत्रपती संभाजीनगर हे नाव का देण्यात आले?

पूर्वीचे शहर मुघल सम्राट औरंगजेबाच्या नावावरून औरंगाबाद म्हणून ओळखले जात होते. महाराष्ट्र शासनाने या शहराला छत्रपती संभाजीनगर हे नाव देऊन धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराजांच्या शौर्याला, त्यागाला आणि स्वराज्यनिष्ठेला अभिवादन केले. छत्रपती संभाजी महाराज हे छत्रपती शिवाजी महाराजांचे ज्येष्ठ चिरंजीव आणि हिंदवी स्वराज्याचे दुसरे छत्रपती होते. औरंगजेबाच्या आदेशाने त्यांना अमानुष छळ सहन करावा लागला, परंतु त्यांनी स्वधर्म आणि स्वराज्याशी तडजोड केली नाही. त्यांच्या अद्वितीय बलिदानाच्या स्मरणार्थ आणि मराठा इतिहासातील त्यांच्या गौरवशाली योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी शहराचे नामकरण छत्रपती संभाजीनगर असे करण्यात आले.

धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराजांना विनम्र अभिवादन!

"धर्मासाठी झुंजले, स्वराज्यासाठी लढले आणि स्वाभिमानासाठी बलिदान दिले; म्हणूनच इतिहास त्यांना धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज म्हणून ओळखतो."

जय भवानी! जय शिवाजी! जय शंभूराजे!

-संकलित