कान्होजी आंग्रे - मराठा आरमाराचा अजिंक्य दर्यासारंग

छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याच्या संरक्षणासाठी जसे बलाढ्य आरमार उभारले, त्याच परंपरेला पुढे नेऊन समुद्रावर मराठ्यांचे वर्चस्व कायम राखणारे नाव म्हणजे सरखेल कान्होजी आंग्रे. त्यांनी केवळ जहाजांचे नेतृत्व केले नाही, तर समुद्रालाही स्वराज्याच्या संरक्षणाची अभेद्य सीमा बनवले. त्या काळात इंग्रज, पोर्तुगीज आणि डच या युरोपीय सत्तांना भारताच्या पश्चिम किनाऱ्यावर वर्चस्व प्रस्थापित करायचे होते. परंतु कान्होजी आंग्रे यांच्या धाडसी नेतृत्वामुळे त्यांची महत्त्वाकांक्षा वारंवार अपयशी ठरली. त्यांनी अनेक परकीय जहाजांना रोखले, स्वराज्याच्या सागरी हद्दीचे रक्षण केले आणि मराठा आरमाराची ताकद जगासमोर सिद्ध केली. इतिहासात त्यांना "समुद्राचा शिवाजी" असेही संबोधले जाते. त्यांच्या युद्धनीती, किनारपट्टीचे सखोल ज्ञान आणि आरमारी डावपेचांमुळे बलाढ्य युरोपीय आरमारालाही त्यांच्यापुढे अनेकदा माघार घ्यावी लागली. त्यांच्या पराक्रमामुळे कोकण किनारपट्टी आणि अरबी समुद्रात मराठ्यांचा प्रभाव दीर्घकाळ टिकून राहिला. ४ जुलै १७२९ रोजी त्यांचे निधन झाले. परंतु त्यांचे कार्य आणि शौर्य आजही भारतीय नौदलासाठी तसेच प्रत्येक भारतीयासाठी प्रेरणादायी आहे. मुंबईतील भारतीय नौदलाचे INS Angre हे नौदल केंद्र त्यांच्या स्मृतीचे जिवंत प्रतीक आहे. आजच्या तरुणांनी कान्होजी आंग्रे यांच्या जीवनातून राष्ट्रनिष्ठा, धैर्य, नेतृत्व, दूरदृष्टी आणि स्वाभिमान या मूल्यांचा आदर्श घ्यावा. देशसेवा ही केवळ रणांगणावरच नव्हे, तर आपल्या कार्यातील प्रामाणिकपणा, कर्तव्यनिष्ठा आणि राष्ट्रहिताला प्राधान्य देण्यातही असते. "ज्याने समुद्र जिंकला, त्याने स्वराज्याची सीमा सुरक्षित केली; आणि ज्याने राष्ट्रासाठी आयुष्य अर्पण केले, तो इतिहासात सदैव अमर राहतो." सरखेल कान्होजी आंग्रे यांच्या पवित्र स्मृतीस विनम्र अभिवादन!

-संकलित