कॅप्टन विक्रम बत्रा-अदम्य साहसाचे प्रतिक

कॅप्टन विक्रम बत्रा भारतीय लष्कराचे अधिकारी होते. कारगिल युद्धादरम्यान त्यांनी केलेल्या कामगिरीबद्दल त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्र, भारताचा सर्वोच्च लष्करी सन्मान प्रदान करण्यात आला. ७ जुलै १९९९ रोजी जम्मू आणि काश्मीरमधील कारगिल जिल्ह्यातील पॉइंट ४८७५ येथे पाकिस्तानी सैन्याशी लढताना बत्रा यांना वीरमरण आले. बत्रा यांचा जन्म ९ सप्टेंबर १९७४ रोजी हिमाचल प्रदेशातील पालमपूर येथे एका पंजाबी कुटुंबात झाला. त्यांचे आई-वडील शिक्षक होते. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण हिमाचल प्रदेशातील मंडी जिल्ह्यातील जीपीएस टिकरी-मुशेहरा येथे झाले. त्यानंतर त्यांनी पालमपूरमधील डीएव्ही पब्लिक स्कूलमध्ये शिक्षण घेतले. शैक्षणिक कामगिरीव्यतिरिक्त बत्रा यांनी त्यांच्या शाळेत विविध खेळांमध्येही भाग घेतला आणि त्यांनी दिल्लीतील युवा संसदीय स्पर्धांमध्ये राष्ट्रीय स्तरावर प्रतिनिधित्व केले.

ते संयुक्त संरक्षण सेवा परीक्षेत उत्तीर्ण झाले आणि १९९४ मध्ये डेहराडून येथील भारतीय लष्करी अकादमीमध्ये सामील होण्यासाठी त्यांची निवड झाली. ते मानेकशॉ बटालियनच्या जेस्सोर कंपनीत दाखल झाले आणि १३ जेएके रायफल्समध्ये कमिशन प्राप्त केले, जी आपल्या धाडसी सैनिकांसाठी आणि असंख्य युद्ध पराक्रमांसाठी प्रसिद्ध असलेली एक पायदळ रेजिमेंट आहे. कमिशन मिळाल्यानंतर, त्यांची पहिली नियुक्ती जम्मू आणि काश्मीरमधील बारामुल्ला जिल्ह्यातील सोपोर येथे झाली. एप्रिल १९९९ पर्यंत, त्यांच्या युनिटने आपला क्षेत्रीय कार्यकाळ पूर्ण केला होता आणि ते दुसऱ्या पोस्टिंग असलेल्या ठिकाणी जाण्याची तयारी करत होते. परंतु मे १९९९ च्या सुरुवातीला कारगिल सेक्टरमध्ये पाकिस्तानी सैन्याने मोठ्या प्रमाणावर घुसखोरी केल्याचे लक्षात आल्याने परिस्थिती बदलली आणि त्यांच्या युनिटचे इतर ठिकाणी जाण्याचे नियोजन रद्द करण्यात आले.

२० जून १९९९ रोजी ‘ऑपरेशन विजय’ दरम्यान, डेल्टा कंपनीचे कमांडर कॅप्टन विक्रम बत्रा यांना पॉइंट ५१४० वर हल्ला करण्याचे काम देण्यात आले. कॅप्टन बत्रा यांनी त्यांच्या कंपनीसह पूर्वेकडून त्या भागाकडे प्रवास केला आणि शत्रूच्या आक्रमणाच्या अंतरावर पोहोचल्याने सर्वांना आश्चर्यचकित केले. कॅप्टन बत्रा यांनी त्यांच्या तुकडीची पुनर्रचना केली आणि त्यांच्या सैनिकांना शत्रूच्या स्थानांवर प्रत्यक्ष हल्ला करण्यास प्रवृत्त केले. समोरून नेतृत्व करताना, त्यांनी धाडसी हल्ला केला, शत्रूवर हल्ला केला आणि प्रत्यक्ष लढाईत त्यांच्यातील चार जणांना ठार मारले. ७ जुलै १९९९ रोजी, पॉइंट ४८७५ या भागात झालेल्या दुसऱ्या एका कारवाईत, त्यांच्या कंपनीला दोन्ही बाजूंना तीक्ष्ण कडा असलेला आणि तिथे जाण्याचा एकमेव मार्ग व्यापणारा मजबूत शत्रूचा बचाव असलेला अरुंद भाग मोकळा करण्याचे काम देण्यात आले. जलद कारवाईसाठी कॅप्टन बत्रा यांनी एका अरुंद कड्यावरून शत्रूच्या स्थानावर हल्ला केला आणि शत्रूशी जोरदार प्रत्यक्ष लढाई केली आणि पॉइंट ब्लँक रेंजवर पाच शत्रू सैनिकांना ठार मारले. शत्रूच्या जोरदार गोळीबारात त्यांनी जवळजवळ अशक्य वाटणारे लष्करी कार्य साध्य केले. ही कामगिरी बजावत असताना त्यांना वीरमरण प्राप्त झाले. या थोर वीरास शतश: नमन!!
-संकलित