'नौशेरा का शेर' ब्रिगेडियर मोहम्मद उस्मान : राष्ट्रनिष्ठेचे तेजस्वी प्रतीक

आज, १५ जुलै, भारतीय सैन्याच्या इतिहासातील पराक्रमी योद्धा ब्रिगेडियर मोहम्मद उस्मान यांची जयंती आहे. धर्मापेक्षा राष्ट्र सर्वोच्च मानणारे, शौर्य, त्याग आणि कर्तव्यनिष्ठेचा आदर्श घालून देणारे हे महान सैनिक भारतीय सैन्याच्या इतिहासात अजरामर झाले आहेत. ब्रिगेडियर मोहम्मद उस्मान यांचा जन्म १५ जुलै १९१२ रोजी उत्तर प्रदेशातील आझमगढ येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना देशसेवेची आवड होती. त्यांनी ब्रिटिश काळातील प्रतिष्ठित लष्करी प्रशिक्षण संस्था रॉयल मिलिटरी अकॅडमी, सँडहर्स्ट (इंग्लंड) येथून प्रशिक्षण घेतले आणि भारतीय सैन्यात अधिकारी म्हणून प्रवेश केला. १९४७ मध्ये भारताची फाळणी झाल्यानंतर पाकिस्तानने त्यांना आपल्या सैन्यात वरिष्ठ पदासह आकर्षक सुविधा देण्याचा प्रस्ताव दिला. मात्र, ब्रिगेडियर उस्मान यांनी तो ठामपणे नाकारला. त्यांनी भारताशी असलेली निष्ठा आणि देशभक्ती पैशांपेक्षा व पदापेक्षा मोठी असल्याचे कृतीतून दाखवून दिले. काश्मीरमध्ये १९४७-४८ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धादरम्यान त्यांनी ५० पॅरा ब्रिगेडचे नेतृत्व केले. नौशेरा भागावर पाकिस्तान समर्थित कबायली हल्लेखोरांनी मोठे आक्रमण केले होते. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीतही त्यांनी आपल्या सैनिकांचे मनोबल उंचावत शत्रूचा पराभव केला आणि नौशेराचे यशस्वी संरक्षण केले. या अद्वितीय पराक्रमामुळे त्यांना "नौशेरा का शेर" ही उपाधी मिळाली. त्यांच्या शौर्यामुळे पाकिस्तानने त्यांना ठार मारणाऱ्यास मोठे बक्षीस जाहीर केले होते. अखेर ३ जुलै १९४८ रोजी नौशेरा परिसरात शत्रूच्या तोफगोळ्यांच्या माऱ्यात ते वीरमरण पावले. ते स्वतंत्र भारतासाठी प्राणार्पण करणाऱ्या सर्वात वरिष्ठ लष्करी अधिकाऱ्यांपैकी एक होते. देशासाठी दिलेल्या अतुलनीय योगदानाबद्दल भारत सरकारने त्यांना मरणोत्तर महावीर चक्र या देशातील दुसऱ्या सर्वोच्च युद्धशौर्य पुरस्काराने सन्मानित केले. ब्रिगेडियर मोहम्मद उस्मान यांचे जीवन आपल्याला शिकवते की खरी देशभक्ती जात, धर्म किंवा पंथाच्या पलीकडे असते. राष्ट्रहितासाठी निस्वार्थपणे कार्य करणे, संकटात धैर्य न सोडणे आणि कर्तव्याला सर्वोच्च स्थान देणे, हा त्यांचा जीवनसंदेश आजही प्रत्येक भारतीयासाठी प्रेरणादायी आहे. आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त या महान वीराला विनम्र अभिवादन करूया आणि त्यांच्या राष्ट्रनिष्ठेचा आदर्श आपल्या जीवनात जपण्याचा संकल्प करूया.

-संकलित