राष्ट्रध्वजाचे शिल्पकार - पिंगली वेंकय्या

भारताचा तिरंगा हा केवळ राष्ट्रध्वज नसून तो आपल्या स्वातंत्र्याचा, अस्मितेचा, त्यागाचा आणि राष्ट्राभिमानाचा जिवंत प्रतीक आहे. या तिरंग्याची संकल्पना साकारणारे महान देशभक्त पिंगली वेंकय्या यांची आज पुण्यतिथी. या निमित्ताने त्यांना विनम्र अभिवादन!

पिंगली वेंकय्या यांचा जन्म २ ऑगस्ट १८७६ रोजी आंध्र प्रदेशातील भटलपेनुमार्रू येथे झाला. ते स्वातंत्र्यसैनिक, कृषितज्ज्ञ, भूगर्भशास्त्रज्ञ आणि अनेक भाषांचे अभ्यासक होते. देशासाठी त्यांची निष्ठा आणि राष्ट्रप्रेम अतुलनीय होते.

सन १९२१ मध्ये पिंगली वेंकय्या यांनी भारतीय राष्ट्रध्वजाचा आराखडा तयार करून तो महात्मा गांधी यांच्यासमोर मांडला. पुढे त्यात आवश्यक बदल करण्यात आले आणि त्याच संकल्पनेतून आजचा आपल्या अभिमानाचा तिरंगा साकार झाला. नंतर मध्यभागी असलेले चरख्याचे चिन्ह बदलून अशोकचक्र स्वीकारण्यात आले.

तिरंग्यातील भगवा रंग त्याग, शौर्य आणि आत्मबलिदानाचे प्रतीक आहे; पांढरा रंग सत्य, शांतता आणि प्रामाणिकपणाचा संदेश देतो; हिरवा रंग समृद्धी, विकास आणि निसर्गाशी असलेल्या नात्याचे प्रतीक आहे; तर मध्यभागी असलेले अशोकचक्र सतत प्रगती, न्याय आणि गतिमान जीवनाचा संदेश देते.

स्वातंत्र्यानंतरही पिंगली वेंकय्या यांना त्यांच्या कार्याच्या मानाने अपेक्षित सन्मान मिळाला नाही. मात्र आज संपूर्ण भारत त्यांना राष्ट्रध्वजाचे शिल्पकार म्हणून कृतज्ञतेने स्मरतो.

आजच्या तरुणांनी पिंगली वेंकय्या यांच्या जीवनातून राष्ट्रप्रेम, निस्वार्थ सेवा, दूरदृष्टी आणि देशासाठी काहीतरी मोठे करण्याची प्रेरणा घ्यावी. तिरंग्याचा सन्मान करणे हे केवळ राष्ट्रीय कर्तव्य नसून प्रत्येक भारतीयाचा अभिमान असला पाहिजे.

राष्ट्रध्वजाचे शिल्पकार पिंगली वेंकय्या यांना त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त विनम्र अभिवादन!

-संकलित