खानदेशच्या कुलस्वामिनी श्री एकवीरा देवी मंदिरात नवरात्रोत्सवाचा भक्तिमय उत्साह

खानदेशची कुलस्वामिनी आणि महाराष्ट्रातील पाचवे शक्तिपीठ म्हणून ओळख असलेल्या धुळे शहरातील श्री एकवीरा देवी मंदिरात शारदीय नवरात्रोत्सवानिमित्त भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले आहे. नवरात्रोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर मंदिराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर आकर्षक विद्युत रोषणाई करण्यात आली असून, या रोषणाईमुळे मंदिराच्या वैभवात आणखी भर पडली आहे. मंदिराच्या सर्वांगीण विकासासाठी तीन कोटी रुपयांच्या निधीतून विविध कामे हाती घेण्यात आली असून, त्यातील काही महत्त्वाची कामे पूर्ण झाली आहेत.

धुळे शहरातील देवपूर परिसरात पांझरा नदीच्या काठावर वसलेले श्री एकवीरा देवी मंदिर हे भाविकांच्या श्रद्धेचे महत्त्वपूर्ण केंद्र आहे. श्री एकवीरा देवी आणि रेणुकामाता यांच्या दर्शनासाठी धुळे जिल्ह्यासह महाराष्ट्राच्या विविध भागांतून तसेच गुजरात आणि मध्य प्रदेशातूनही भाविक येत असतात.

या मंदिराला प्राचीन धार्मिक परंपरा लाभली असून, मंदिराचा सुमारे चारशे वर्षांपूर्वी पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर यांनी जीर्णोद्धार केल्याचा उल्लेख उपलब्ध वृत्तांतांमध्ये आढळतो. मंदिराच्या स्थापत्यशैलीत प्राचीनतेची छाप दिसून येते. देवी ही शक्ती, श्रद्धा आणि भक्तीचे प्रतीक मानली जाते. त्यामुळे नवरात्रोत्सवाच्या काळात या मंदिराला विशेष महत्त्व प्राप्त होते.

यंदाच्या नवरात्रोत्सवाचे विशेष आकर्षण म्हणजे मंदिराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर करण्यात आलेली आकर्षक विद्युत रोषणाई. नवरात्रोत्सवाच्या नऊ दिवसांत नऊ वेगवेगळ्या रंगांनी मंदिर परिसर उजळून निघणार आहे.

मंदिराचे मुख्य प्रवेशद्वार, परिसरातील सजावट आणि रोषणाई यांमुळे भाविकांना उत्सवाचे विशेष आकर्षण अनुभवता येणार आहे. धार्मिक वातावरणासोबतच मंदिराच्या सौंदर्यात भर घालणारा हा उपक्रम नवरात्रोत्सवाची शोभा वाढवणारा ठरत आहे.

नवरात्रोत्सव हा आदिशक्तीच्या उपासनेचा प्रमुख सण आहे. घटस्थापनेपासून सुरू होणाऱ्या या उत्सवात देवीच्या नऊ रूपांची पूजा केली जाते. मंदिरांमध्ये महापूजा, आरती, जप, होमहवन, भजन आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

श्री एकवीरा देवी मंदिरातही मागील वर्षांच्या नवरात्रोत्सवांमध्ये घटस्थापना, महाआरती, कुमारिका पूजन, सुवासिनी पूजन, शतचंडी यज्ञ, होमहवन आणि कोजागरी पौर्णिमेनिमित्त विशेष धार्मिक कार्यक्रम आयोजित करण्यात आले आहे.

नवरात्रोत्सव हा केवळ धार्मिक कार्यक्रम नसून सामाजिक एकोपा, भक्तीभाव आणि सांस्कृतिक परंपरा जपणारा उत्सव आहे. या काळात कुटुंबीयांसह देवीच्या दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांची संख्या वाढते. पूजासाहित्य, फुले, हार, नारळ आणि प्रसादाच्या विक्रीतून परिसरातील लहान व्यावसायिकांनाही रोजगाराची संधी मिळते.

मंदिर परिसरात भाविकांची वर्दळ वाढत असल्याने स्वच्छता, वाहतूक व्यवस्थापन, पार्किंग, पिण्याचे पाणी आणि सुरक्षितता या बाबींना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. गर्दीच्या दिवसांत भाविकांना दर्शनासाठी सुलभ व्यवस्था उपलब्ध करून देणे आवश्यक ठरते. प्राचीन धार्मिक वारसा जतन करताना आधुनिक सुविधांची भर घालणे, मंदिर परिसर स्वच्छ ठेवणे आणि भाविकांना सुरक्षित वातावरण उपलब्ध करून देणे या बाबी भविष्यातही महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.

-संकलित