दगड बोलतात इथे...! भुलेश्वर महादेव मंदिरातील अप्रतिम शिल्पकलेची कहाणी

पुण्यापासून अवघ्या काही अंतरावर, यवतजवळील डोंगरमाथ्यावर वसलेले भुलेश्वर महादेव मंदिर हे धार्मिक श्रद्धा, प्राचीन इतिहास, अप्रतिम दगडी शिल्पकला आणि निसर्गसौंदर्याचा अनोखा संगम असलेले प्रसिद्ध शिवतीर्थ आहे. श्रावण महिना, महाशिवरात्री तसेच वर्षभर भाविक या प्राचीन मंदिराला आवर्जून भेट देतात. डोंगरमाथ्यावर असल्यामुळे येथून दिसणारे हिरवेगार निसर्गदृश्य मंदिराच्या आध्यात्मिक वातावरणात आणखी भर घालते.

यादवकालीन स्थापत्याचा अद्भुत वारसा - भुलेश्वर मंदिराच्या वास्तुशैलीवरून त्याचा संबंध यादवकालीन स्थापत्यकलेशी जोडला जातो. काळ्या पाषाणात बांधलेल्या या मंदिरातील बारकाईने कोरलेली शिल्पे आजही पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेतात. मंदिराच्या भिंती आणि खांबांवर देव-देवता, सुरसुंदरी, नृत्यांगना, वाद्य वाजविणाऱ्या व्यक्ती तसेच रामायण-महाभारतातील विविध प्रसंग शिल्परूपात पाहायला मिळतात. त्यामुळे मंदिराला धार्मिक महत्त्वाबरोबरच ऐतिहासिक आणि कलात्मक महत्त्वही प्राप्त झाले आहे.

मंदिराची खास वैशिष्ट्ये -

काळ्या पाषाणातील अप्रतिम कोरीवकाम

प्राचीन यादवकालीन स्थापत्यशैलीची झलक

रामायण-महाभारतातील प्रसंगांचे शिल्पांकन

सुरसुंदरी आणि नृत्यांगनांच्या आकर्षक मूर्ती

स्त्रीरूपातील गणेशी (वैनायकी)ची दुर्मीळ मूर्ती

गर्भगृहातील भगवान शिवाचे पवित्र शिवलिंग

डोंगरमाथ्यावरचे शांत आणि निसर्गरम्य वातावरण

परिसरातील ऐतिहासिक तटबंदी आणि किल्ल्याच्या खुणा

मंदिरातील शिल्पकला पाहताना त्या काळातील कलाकारांचे कौशल्य आणि कल्पकता अक्षरशः थक्क करून सोडते. पावसाळ्यात भुलेश्वरचे सौंदर्य खुलते!पावसाळ्यात भुलेश्वर परिसर हिरवाईने नटतो. डोंगरावर दाटलेले ढग, धुके, हिरवीगार वनराई आणि मंदिराची प्राचीन दगडी वास्तू यामुळे येथे येणाऱ्या पर्यटकांना निसर्ग आणि अध्यात्माचा सुंदर अनुभव मिळतो.विशेषतः श्रावणी सोमवार आणि महाशिवरात्रीच्या काळात ‘हर हर महादेव’च्या जयघोषाने संपूर्ण परिसर भक्तिमय होतो.

भुलेश्वर मंदिराला कसे पोहोचाल?

भुलेश्वर मंदिर पुण्यापासून साधारण ४५ किलोमीटर अंतरावर आहे.

पुण्याहून मार्ग : पुणे → हडपसर → लोणी काळभोर → उरुळी कांचन → यवत → भुलेश्वर मंदिर पुणे-सोलापूर महामार्गावरून यवत येथे पोहोचल्यानंतर भुलेश्वरकडे जाणारा मार्ग घेता येतो. यवतपासून मंदिर डोंगरमाथ्यावर आहे. स्वतःच्या वाहनाने जाणाऱ्यांसाठी हा प्रवास सोयीचा असून, दुचाकी किंवा कारनेही मंदिरापर्यंत जाता येते भुलेश्वरसोबत पाहता येतील ही जवळची ठिकाणे थेऊर – चिंतामणी गणपती जेजुरी – खंडोबा मंदिर रामदरा मंदिर

भुलेश्वर महादेव मंदिर म्हणजे केवळ एक धार्मिक स्थळ नाही, तर शेकडो वर्षांचा इतिहास, दगडात कोरलेली अप्रतिम कला, शिवभक्ती आणि सह्याद्रीच्या निसर्गसौंदर्याचा अनुभव देणारे पर्यटनस्थळ आहे. पुण्याजवळ असूनही शांत, प्रसन्न आणि ऐतिहासिक वातावरण अनुभवायचे असेल, तर भुलेश्वर महादेव मंदिराला एकदा आवर्जून भेट द्यायलाच हवी!

अमृत संस्थेविषयी : महाराष्ट्र संशोधन, उन्नती व प्रशिक्षण प्रबोधिनी अर्थात अमृत ही राज्य शासनाची स्वायत्त संस्था असून, खुल्या प्रवर्गातील ज्या जातींना कुठल्याही शासकीय संस्था किंवा महामंडळाचा लाभ मिळत नाही अशा जातींमधील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटक हा अमृत संस्थेचा लक्ष्यित गट आहे. त्यामध्ये ब्राह्मण, कायस्थ, कोमटी/वैश्य, मारवाडी, पटेल, राजपूत, यलमार, अय्यंगार, राजपुरोहित, पाटीदार, नायर, नायडू, कम्मा, कानबी, सिंधी, बनिया, बंगाली, त्यागी, सेनगुनथर, गुजराथी, जाट, लोहाना, हिंदू नेपाळी ,भूमिहार,हिंदू लिंगायत/वीरशैव अशा जातींचा सद्यस्थितीत समावेश आहे. अशा जातींमधील वार्षिक उत्पन्न आठ लाख रुपयांपेक्षा कमी असलेल्या व्यक्ती अमृत संस्थेच्या विविध योजनांचा लाभ घेऊ शकतात. राज्याच्या सर्व ३६ जिल्ह्यांमध्ये अमृत संस्थेची कार्यालये असून, अधिक माहितीसाठी अमृत संस्थेच्या आपापल्या जिल्ह्यातील कार्यालयाशी संपर्क साधावा. तसेच, अमृत संस्थेचे संकेतस्थळ आणि सोशल मीडिया हँडल्स पाहावीत.

संकेतस्थळ :https://mahaamrut.org.in/