डीआरडीओ ची उल्लेखनीय कामगिरी

संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेच्या (DRDO) पुण्यातील 'आर्मामेंट रिसर्च अँड डेव्हलपमेंट एस्टॅब्लिशमेंट' (ARDE) प्रयोगशाळेने घेतलेली झेप आणि देशभरातील तरुणांसाठी सुरू केलेल्या फेलोशिपची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:१. पिनाका लांब पल्ल्याच्या गाईडेड रॉकेटची यशस्वी चाचणी (Pinaka LRGR)पुण्यातील 'एआरडीई'ने हाय एनर्जी मटेरियल्स रिसर्च लॅबोरेटरी (HEMRL) सोबत मिळून या प्रगत रॉकेट प्रणालीची रचना केली आहे. चांदीपूर येथील 'एकात्मिक चाचणी श्रेणी' (ITR) वरून ही चाचणी यशस्वीरित्या पार पडली.अचूकता आणि मारक क्षमता: या गाईडेड रॉकेटने आपल्या पूर्वनियोजित मार्गावरून जात ६० किलोमीटरच्या किमान पल्ल्यावरील लक्ष्याचा अत्यंत अचूक वेध घेतला. यात प्रगत 'नेव्हिगेशन' (INS/GPS) आणि 'गाईडन्स सिस्टीम' वापरण्यात आली असून, रॉकेट हवेतच मार्ग बदलून लक्ष्यावर अचूक हल्ला करू शकते.'शूट अँड स्कूठ' तंत्रज्ञान: हे रॉकेट लष्कराच्या सेवेतील 'पिनाका लाँचर'वरून डागण्यात आले. पिनाकाची एक बॅटरी (६ लाँचर्स) अवघ्या ४४ सेकंदांत ७२ रॉकेट्स डागून शत्रूचा १ चौरस किलोमीटरचा परिसर उद्ध्वस्त करू शकते. हल्ला केल्यानंतर शत्रूच्या प्रतिहल्ल्यापासून वाचण्यासाठी ही यंत्रणा तातडीने आपले स्थान बदलू शकते.२. इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेलगन (EMRG) प्रकल्प: भविष्यातील महातोफ'एआरडीई'ने पुण्यामध्ये विशेषत्वाने 'सेंटर फॉर इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक लॉन्च टेक्नॉलॉजी' (CEMaLT) ची स्थापना केली आहे. हे तंत्रज्ञान पारंपरिक तोफांपेक्षा पूर्णपणे वेगळे आहे.कार्यपद्धती: या तोफेमध्ये गोळा (Projectile) डागण्यासाठी कोणत्याही प्रकारच्या पारंपरिक बारुदाची किंवा गनपावडरची गरज नसते. यात 'लॉरेन्ट्झ फोर्स' (Lorentz Force) आणि चुंबकीय ऊर्जेचा वापर करून गोळा प्रचंड वेगाने पुढे ढकलला जातो.ध्वनीपेक्षा ८ पट वेग (Mach 8): ही रेलगन मॅक ६ ते मॅक ८ (ध्वनीच्या वेगापेक्षा ६ ते ८ पट जास्त) या हायपरसॉनिक वेगाने गोळा डागू शकते. यात कोणताही स्फोटक गोळा नसून केवळ त्याच्या प्रचंड वेगाच्या आघातामुळे (Kinetic Energy) शत्रूचे जहाज किंवा तळ पूर्णपणे उद्ध्वस्त होतो.बजेट आणि स्वरूप: केंद्र सरकारने या प्रकल्पासाठी २५० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. 'एआरडीई'ने याचा एक कॉम्पॅक्ट आणि वाहनावर वाहून नेण्याजोगा (Trailer-Transportable) मॉडेलही विकसित केला असून, सध्या त्याच्या क्षेत्रीय चाचण्यांची तयारी सुरू आहे. भविष्यात हे तंत्रज्ञान भारतीय नौदलाच्या विनाशिकांवर (Destroyers) तैनात केले जाईल.