विदर्भाचे आध्यात्मिक वैभव : श्री कुरुक्षेत्र रिद्धपुर

अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी तालुक्यात वसलेले श्री क्षेत्र रिद्धपुर हे महानुभाव पंथाचे प्रमुख तीर्थक्षेत्र म्हणून संपूर्ण देशात प्रसिद्ध आहे. "विदर्भाचे कुरुक्षेत्र" म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या पवित्र भूमीला धार्मिक, ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक दृष्ट्या अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. येथे दरवर्षी हजारो भाविक दर्शनासाठी येतात.

महानुभाव पंथाचे प्रवर्तक श्री चक्रधर स्वामी यांच्या कार्यामुळे रिद्धपुरला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. महानुभाव परंपरेतील अनेक ऐतिहासिक घटना या भूमीशी जोडल्या गेल्या असून, मराठी भाषेच्या आणि धार्मिक साहित्याच्या जतनातही रिद्धपुरचे मोठे योगदान मानले जाते. त्यामुळे या स्थळाला महानुभाव पंथाची "काशी" असेही संबोधले जाते.

मंदिर परिसरातील प्राचीन वास्तुकला, शांत वातावरण आणि धार्मिक परंपरा भाविकांना अध्यात्माची अनुभूती देतात. वर्षभर विविध धार्मिक उत्सव, यात्रा आणि कीर्तन-प्रवचनांचे आयोजन होत असल्याने राज्यासह देशभरातून भक्त येथे येतात.

पर्यटनाच्या दृष्टीनेही रिद्धपुर हे अत्यंत महत्त्वाचे ठिकाण ठरत असून, मंदिर परिसरातील सुविधा, निवास व्यवस्था आणि रस्ते विकासामुळे भाविकांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. धार्मिक वारशासोबतच इतिहास आणि संस्कृतीचा अनुभव घेण्यासाठी रिद्धपुर हे विदर्भातील एक महत्त्वाचे पर्यटन केंद्र म्हणून उदयास येत आहे.

स्थळ : श्री क्षेत्र ऋद्धपूर, जि. अमरावती ओळख : विदर्भाचे कुरुक्षेत्र, महानुभाव पंथाचे प्रमुख तीर्थक्षेत्र वैशिष्ट्य : प्राचीन धार्मिक परंपरा, ऐतिहासिक महत्त्व आणि आध्यात्मिक वातावरण

कसे जाल : श्री क्षेत्र रिद्धपुर हे अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी तालुक्यात असून अमरावती शहरापासून सुमारे ७०–७५ कि.मी. अंतरावर आहे. अमरावती–मोर्शी मार्गे राज्य परिवहन (एसटी) बस तसेच खासगी वाहने उपलब्ध आहेत. मोर्शीहून रिद्धपुरसाठी स्थानिक बस व शेअरिंग वाहनांची सुविधा मिळते. रेल्वेमार्गाने : सर्वात जवळचे प्रमुख रेल्वे स्थानक अमरावती आहे. अमरावती येथे नागपूर, मुंबई, पुणे, भुसावळ, अकोला आणि इतर प्रमुख शहरांमधून रेल्वे सेवा उपलब्ध आहे. रेल्वे स्थानकावरून बस किंवा टॅक्सीने रिद्धपुरला जाता येते.

प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळे

नलदयंती सागर (सिंभोरा धरण): मोर्शीजवळ असलेले हे प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळेनलदयंती सागर (सिंभोरा धरण): मोर्शीजवळ असलेले हे अपर वर्धा धरण परिसर अत्यंत सुंदर व विस्तीर्ण जलसाठ्यासाठी प्रसिद्ध आहे. निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी पर्यटक इथे गर्दी करतात.

रिद्धपुरची प्राचीन बारव: महानुभाव पंथाचे मुख्य केंद्र असलेल्या रिद्धपुर येथे ऐतिहासिक आणि सुंदर प्राचीन बारव (स्टेपवेल) आहे, जी पाहण्यासारखी वास्तुकला दर्शवते.नेर पिंगलाई गड: मोर्शी-अमरावती भागातील हे एक ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्व असलेले ठिकाण आहे.

जपाली हनुमान मंदिर: मोर्शी शहरातील एक प्रसिद्ध आणि श्रद्धास्थान असलेले मंदिर आहे.सालबर्डी शिवलिंग गुहा: मोर्शी तालुक्याच्या परिसरात असलेली ही नैसर्गिक आणि धार्मिक गुहा पर्यटकांच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे. परिसर अत्यंत सुंदर व विस्तीर्ण जलसाठ्यासाठी प्रसिद्ध आहे. निसर्गाचा आनंद घेण्यासाठी पर्यटक इथे गर्दी करतात.

रिद्धपुरची प्राचीन बारव: महानुभाव पंथाचे मुख्य केंद्र असलेल्या रिद्धपुर येथे ऐतिहासिक आणि सुंदर प्राचीन बारव (स्टेपवेल) आहे, जी पाहण्यासारखी वास्तुकला दर्शवते.