कोल्हापूर या ऐतिहासिक नगरीत अनेक प्राचीन आणि वैशिष्ट्यपूर्ण देवस्थाने आहेत, त्यापैकी कैलासगडाची स्वारी मंदिर हे भगवान शिवाचे एक अद्वितीय आणि भाविकांचे श्रद्धास्थान आहे.
कोल्हापूर या ऐतिहासिक नगरीत अनेक प्राचीन आणि वैशिष्ट्यपूर्ण देवस्थाने आहेत, त्यापैकी कैलासगडाची स्वारी मंदिर हे भगवान शिवाचे एक अद्वितीय आणि भाविकांचे श्रद्धास्थान आहे. धार्मिक वातावरण आणि ऐतिहासिक महत्त्व यांमुळे हे मंदिर कोल्हापूरच्या सांस्कृतिक वारशाचा अविभाज्य भाग मानले जाते.
मंगळवार पेठ परिसरात वसलेले हे मंदिर दररोज हजारो भाविकांना आकर्षित करते. महाशिवरात्री, श्रावण महिना, सोमवारी होणारी विशेष पूजा तसेच त्रिपुरारी पौर्णिमा यांसारख्या धार्मिक उत्सवांमध्ये येथे मोठ्या संख्येने भक्त दर्शनासाठी येतात.
कैलासगडाची स्वारी मंदिराचा इतिहास श्रद्धा आणि परंपरेशी जोडलेला आहे. पूर्वी येथे असलेल्या प्राचीन शिवस्थानाच्या जागी इ.स. १९७२ मध्ये भव्य मंदिराची उभारणी करण्यात आली. मंदिराच्या बांधकामासाठी जोतिबा डोंगर (वाडी रत्नागिरी) येथील मजबूत काळ्या दगडाचा वापर करण्यात आला आहे. त्यामुळे मंदिराची रचना पारंपरिक दगडी मंदिरांची आठवण करून देते.
"कैलासगडाची स्वारी" हे नाव भगवान शिवाच्या कैलास पर्वतावरील दिव्य निवासस्थानाशी संबंधित धार्मिक संकल्पनेचे प्रतीक मानले जाते. शिवशंकराच्या दिव्य स्वरूपाची अनुभूती या मंदिरात भाविकांना मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
मंदिरातील मुख्य आकर्षण म्हणजे भगवान शिवाचे स्वयंभू व जागृत शिवलिंग. अनेक भाविकांच्या मते येथे मनोभावे प्रार्थना केल्यास मनोकामना पूर्ण होतात. शिवलिंगासमोर दररोज अभिषेक, रुद्रपाठ, आरती आणि विविध धार्मिक विधी पार पडतात.
कैलासगडची स्वारी हे भव्य असे मंदिर, मंदिराच्या बाहेरील भाग अतिशय सुंदर असा आहे. मंदिराच्या दोन्ही बाजूस कलाकुसरीने नटलेले प्रत्येकी दीड टन वजनाचे दोन दीपस्तंभ उभे असून हे दीपस्तंभ तब्बल २२ फूट उंचीचे आहेत. सायंकाळच्या वेळी हे दीपस्तंभ विदुत रोषणाईने प्रज्वलित केले जातात. त्यामुळे एक आगळी वेगळी आभा मंदिराच्या शिल्पात भर घालते. तसेच या भव्य दिव्य समई बाबतचे गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डचे प्रमाणपत्र लवकरच या मंदिरास मिळणार आहे अशी माहिती तेथून मिळाली. मंदिराच्या बाहेरील भिंतीवर डाव्या बाजूस ब्रॉन्ड्राचा सूर्य असून उजवीकडे चंद्र कलाकृती आहे. डाव्या बाजूच्या सूर्याच्या प्रतिकृतीशेजारीच एक लहान चौकट आहे. या चौकटीवर पितळेचे सुंदर असे कीर्तिमुख असून चौकटीचे दरवाजे देखील पिळी असून त्यावर सुंदर अशी कलाकुसर करण्यात आली आहे. या चौकटी शेजारीच भिंतीवर शिवाची सत्यम शिवम सुंदरम हि तीन निर्मल वचने संगमरवरी पाषाणात कोरलेली आहेत. त्याखालीच पितळी ओम ची प्रतिकृती असून त्याखाली काळ्या पाषाणातील नंदी कोरण्यात आला आहे. मंदिराच्या मुख्य दरवाजाची चौकट दगडी पाषाणात बनवली आहे. या मंदिराची दगडी वास्तू अत्यंत आकर्षक आहे. कोरीवकाम, मजबूत दगडी भिंती आणि पारंपरिक मंदिर शैली यामुळे मंदिराला वेगळे सौंदर्य प्राप्त झाले आहे.
हे मंदिर धार्मिक स्थळाबरोबरच कलाप्रेमींसाठीही महत्त्वाचे आहे. प्रसिद्ध चित्रकार जी. कांबळे यांनी साकारलेली अनेक अप्रतिम तैलचित्रे मंदिरात पाहायला मिळतात. ही चित्रे भारतीय संस्कृती, देवदेवतांचे जीवन आणि ऐतिहासिक प्रसंग प्रभावीपणे दर्शवितात.
मंदिरात जतन करण्यात आलेले छत्रपती शिवाजी महाराजांचे महाराष्ट्र शासनाने मान्यता दिलेले अस्सल तैलचित्र हे विशेष आकर्षण असून अनेक इतिहासप्रेमी हे चित्र पाहण्यासाठी आवर्जून भेट देतात.
हे मंदिर केवळ धार्मिक दृष्ट्या नव्हे तर त्याच्या कलात्मक सौंदर्यामुळे आणि ऐतिहासिक वारशामुळेही कोल्हापूरमधील अवश्य भेट द्याव्या अशा ठिकाणांपैकी एक मानले जाते.
येथे कसे पोहोचावे?
. अतिशय जवळची ऐतिहासिक व धार्मिक स्थळे (walking distance / २-३ किमीच्या आत)-
प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळे (कोल्हापूर शहर आणि उपनगर)
जवळची प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्रे आणि निसर्गरम्य ठिकाणे
-संकलित
विशेष प्रायोजित माहितीसाठी येथे क्लिक करा
Comments 0 Comments
No comments yet
You can start the discussion
Write a Comment