मल्हाराचा जयघोष जिथे जेजुरीसारखाच दुमदुमतो - प्रतीजेजुरी - श्री खंडोबा देवस्थान - घुंगराळा

नांदेड जिल्ह्यातील नायगाव तालुक्यात असलेल्या घुंगराळा येथील खंडोबा मंदिर हे परिसरातील आणि संपूर्ण जिल्ह्यातील भाविकांचे एक अत्यंत जागृत आणि महत्त्वाचे श्रद्धास्थान मानले जाते. या मंदिराचे भौगोलिक स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. हे प्राचीन मंदिर घुंगराळा (ता. नायगाव, जि. नांदेड) गावात आहे. नांदेड शहरापासून साधारणतः ३५ ते ३६ किलोमीटर अंतरावर हे ठिकाण आहे.

हे मंदिर एक जागृत देवस्थान आहे. कुलदैवत भगवान खंडोबा (मल्हारी मार्तंड) यांचे हे मंदिर स्थानिक पातळीवर आणि लगतच्या तेलंगणा-कर्नाटक सीमाभागातील भाविकांमध्ये खूप लोकप्रिय आहे. येथील खंडोबा नवसाला पावणारा देव म्हणून ओळखला जातो, ज्यामुळे अनेक कुटुंबे आपल्या मुलांचे जावळ काढण्यासाठी, लग्नकार्यानंतर कुलदैवताचे दर्शन घेण्यासाठी आणि कुलधर्म-कुलाचार पार पाडण्यासाठी येथे येतात.

मंदिरात नेहमी भंडार (हळद) आणि खोबऱ्याची उधळण केली जाते. संपूर्ण मंदिर परिसर भंडाराच्या उधळणीने पिवळाधमक होऊन जातो. मंदिरात 'येळकोट येळकोट जय मल्हार'चा गजर चालू असतो. दरवर्षी मार्गशीर्ष महिन्यात (चंपाषष्टीच्या आसपास) किंवा सोमवती अमावस्येला या ठिकाणी मोठी यात्रा भरते. या यात्रेला हजारो भाविक दर्शनासाठी हजेरी लावतात. खंडोबाचा वार हा रविवार मानला जात असल्याने, दर रविवारी येथे विशेष पूजा, आरती आणि भंडाराचा कार्यक्रम असतो. या दिवशी मंदिरात भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळते. आठवड्याचे सातही दिवस मंदिर दर्शनासाठी खुले असते. सकाळी ०७:०० ते संध्याकाळी ०५:३० या वेळेत भाविकांना गाभाऱ्यात जाऊन दर्शन घेता येते.

नांदेड किंवा नायगाव येथून घुंगराळा गाठण्यासाठी खाजगी वाहने, ऑटो किंवा एसटी बसेस उपलब्ध असतात. नांदेड-हैदराबाद हायवेवरून नायगाव गाठून तिथून सहज घुंगराळा येथे जाता येते. नांदेड रेल्वे स्टेशन (Hazur Sahib Nanded) हे जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे. जर तुम्ही या मंदिराला भेट देण्याचा विचार करत असाल, तर रविवार किंवा चंपाषष्टी हा काळ दर्शनासाठी आणि येथील धार्मिक संस्कृती अनुभवण्यासाठी सर्वोत्तम मानला जातो. तेव्हा जेजुरीला जाणे शक्य नसले तरी, जेजुरीसारखाच मल्हाराचा जयघोष अनुभवायचा असेल तर आवर्जून भेट द्यावे असे ठिकाण म्हणजे घुंगराळा येथील हे खंडोबा मंदिर.