छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील सुलीभंजन आणि हनुमान कुंड

छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील सुलीभंजन हे प्राचीन धार्मिक व ऐतिहासिक महत्त्वाचे ठिकाण म्हणून ओळखले जाते. डोंगररांगांमध्ये वसलेले हे ठिकाण पूर्वी साधू-संत आणि ऋषी-मुनी यांच्या तपश्चर्येचे स्थान असल्याचे सांगितले जाते. शांत आणि निसर्गरम्य वातावरणामुळे हा परिसर साधना व ध्यानासाठी अनुकूल आहे.

या परिसरावर सातवाहन, चालुक्य, राष्ट्रकूट आणि यादव राजवंशाचा प्रभाव राहिला असून, त्यामुळे येथे धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा विकसित झाल्या. स्थानिक कथांनुसार, येथे भगवान दत्तात्रेय आणि इतर देवतांची उपासना केली जात असे. डोंगरातील मोठ्या दगडी सुळक्यांमुळे या ठिकाणाला सुलीभंजन हे नाव पडल्याची लोककथा सांगितली जाते.

सुलीभंजन परिसरातील काही प्राचीन मंदिरांमध्ये दगडी बांधकामाची शैली पाहायला मिळते. घनदाट जंगल, नैसर्गिक गुहा आणि डोंगररांगांमुळे हे ठिकाण ट्रेकिंग व पर्यटनासाठीही प्रसिद्ध आहे. विशेषतः पावसाळ्यात येथील हिरवागार निसर्ग पर्यटकांना आकर्षित करतो. सूर्योदय आणि सूर्यास्ताचे मनमोहक दृश्य पाहण्यासाठीही येथे मोठ्या प्रमाणात पर्यटक भेट देतात.

याच परिसरातील हनुमान कुंड हे धार्मिक व नैसर्गिक महत्त्वाचे स्थळ भाविकांचे आकर्षण ठरते. डोंगर आणि जंगलाच्या सान्निध्यात वसलेले हे कुंड शांत व प्रसन्न वातावरणासाठी प्रसिद्ध आहे. स्थानिक श्रद्धेनुसार या ठिकाणाचा संबंध भगवान हनुमानाशी जोडला जातो. कुंडातील पाणी वर्षभर टिकून राहत असल्याचे सांगितले जाते. पावसाळ्यात येथे छोट्या धबधब्यासारखा सुंदर पाण्याचा प्रवाह दिसून येतो.

भाविक येथे दर्शन, पूजा आणि ध्यानासाठी येतात, तर निसर्गप्रेमी आणि छायाचित्रकारांसाठी हे ठिकाण विशेष आकर्षण ठरते. छत्रपती संभाजीनगरजवळ असल्यामुळे तिथून एका दिवसात सहज भेट देता येणारे हे ठिकाण धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्गसौंदर्याचा सुंदर संगम आहे. 

सुलीभंजन परिसरातील संजीवनी शिळा पर्यटकांचे विशेष आकर्षण आहे. या शिळेवर हातांनी हलकासा आघात केल्यास संगीतासारखे आवाज ऐकू येतात असे सांगितले जाते.