गणिती आकडेमोडीतून नेपच्यूनचा शोध; 1846 मध्ये नव्या ग्रहाचा शोध लागला.

23 सप्टेंबर 1846 : आकाशातील ग्रहांच्या अभ्यासात महत्त्वाची भर पडली असून, शास्त्रज्ञांनी नेपच्यून या ग्रहाचा शोध लावला आहे. युरेनस ग्रहाच्या कक्षेतील हालचाली अपेक्षित गणनांशी जुळत नसल्याचे खगोलशास्त्रज्ञांच्या लक्षात आले. त्यामुळे एखाद्या अज्ञात ग्रहाच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे युरेनसच्या कक्षेत बदल होत असावेत, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला. फ्रान्सचे गणितज्ञ उर्बेन जीन जोसेफ ले व्हेरिए आणि इंग्लंडचे जॉन काउच अॅडम्स यांनी स्वतंत्रपणे गणिती गणना करून या अज्ञात ग्रहाची संभाव्य स्थिती निश्चित केली. ले व्हेरिए यांनी आपली गणना बर्लिन वेधशाळेतील खगोलशास्त्रज्ञ योहान गॉटफ्रिड गाले यांच्याकडे पाठवली.

23 सप्टेंबर 1846 रोजी गाले यांनी दुर्बिणीच्या साहाय्याने ले व्हेरिए यांनी सांगितलेल्या ठिकाणाजवळ शोध घेतला आणि नेपच्यूनचे निरीक्षण केले. हा ग्रह त्यांच्या गणनेनुसार सांगितलेल्या स्थानापासून केवळ सुमारे एक अंश अंतरावर आढळला. नेपच्यून हा सूर्यापासून आठवा आणि सर्वांत दूरचा प्रमुख ग्रह आहे. तो पृथ्वीपेक्षा सूर्यापासून सुमारे 30 पट अधिक अंतरावर आहे आणि सूर्याभोवती एक प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यासाठी त्याला सुमारे 165 पृथ्वी-वर्षे लागतात.

नेपच्यूनचा शोध हा खगोलशास्त्राच्या इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. निरीक्षणांबरोबरच गणिती गणना आणि गुरुत्वाकर्षणाच्या नियमांचा वापर करून आकाशातील अदृश्य ग्रहाचे अस्तित्व सिद्ध करता येते, हे या शोधातून स्पष्ट झाले.