बैलपोळा : बळीराजाच्या सच्च्या साथीदाराला मानाचा मुजरा!

महाराष्ट्र, १० सप्टेंबर : महाराष्ट्राच्या कृषी आणि ग्रामीण संस्कृतीशी घट्ट नाते जोडलेला बैलपोळा सण आज मोठ्या उत्साहात साजरा होत आहे. शेतकऱ्याच्या जीवनात महत्त्वाचे स्थान असलेल्या बैलांप्रती प्रेम, आदर आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा हा विशेष दिवस आहे. पोळ्याच्या दिवशी सकाळी बैलांना स्वच्छ आंघोळ घालून त्यांची विशेष सजावट केली जाते. त्यांच्या शिंगांना रंग लावले जातात, गळ्यात घुंगरांच्या माळा आणि फुलांचे हार घातले जातात. अंगावर आकर्षक झूल चढवून बैलांना सुंदर रूप दिले जाते. त्यानंतर शेतकरी कुटुंबाकडून बैलांची विधिवत पूजा व आरती केली जाते. वर्षभर नांगरणी, पेरणी आणि शेतीच्या विविध कामांमध्ये साथ देणाऱ्या बैलांना या दिवशी पूर्ण विश्रांती दिली जाते. त्यांना प्रेमाने विशेष खाद्य दिले जाते. गावागावांत सजवलेल्या बैलांची वाजतगाजत मिरवणूक काढली जाते. ढोल-ताशे, लेझीम आणि पारंपरिक वाद्यांमुळे गावातील वातावरण उत्साहमय होते. बैलपोळा हा केवळ एक सण नसून शेतकरी, पशुधन आणि शेती यांच्यातील अतूट नाते जपणारी परंपरा आहे. आधुनिक काळात शेतीमध्ये यंत्रांचा वापर वाढला असला, तरी बैलांप्रती असलेली कृतज्ञता आणि प्रेम आजही ग्रामीण भागात कायम आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विभागही बैलपोळ्याला शेतकऱ्यांनी शेतीच्या कामात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या बैलांचा सन्मान करण्याचा सण म्हणून वर्णन करतो.

-संकलित