अमरावती जिल्ह्यातील मोझरी : राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या विचारांची पावन भूमी.

अमरावती जिल्ह्यातील मोझरी : राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या विचारांची पावन भूमी ग्रामविकास, स्वच्छता आणि मानवतेचा संदेश देणारे मोझरी ठरतेय प्रेरणास्थळ अमरावती जिल्ह्यातील तिवसा तालुक्यात वसलेले मोझरी हे केवळ एक गाव नसून राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या विचारांनी आणि कार्याने पावन झालेली भूमी म्हणून महाराष्ट्राच्या सामाजिक व आध्यात्मिक इतिहासात विशेष स्थान निर्माण करणारे ठिकाण आहे. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी ग्रामविकास, स्वच्छता, व्यसनमुक्ती, शिक्षण, श्रमप्रतिष्ठा, राष्ट्रीय एकात्मता आणि मानवसेवा यांचा संदेश आपल्या कार्यातून समाजापर्यंत पोहोचविला. त्यांच्या विचारांचा वारसा आजही मोझरीच्या माध्यमातून समाजाला प्रेरणा देत आहे.

मोझरी येथे राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांचे समाधीस्थळ आणि गुरुकुंज आश्रम असल्यामुळे राज्याच्या विविध भागांतून भाविक, पर्यटक, विद्यार्थी आणि सामाजिक कार्यकर्ते येथे भेट देतात. शांत, आध्यात्मिक आणि प्रेरणादायी वातावरणामुळे मोझरी हे श्रद्धास्थानासोबतच विचारपर्यटनाचे महत्त्वाचे केंद्र बनले आहे.

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांचा ग्रामविकासाचा विचार:

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी समाजातील अज्ञान, अंधश्रद्धा, व्यसनाधीनता आणि अस्वच्छतेविरुद्ध जनजागृती केली. गावांचा विकास झाला तरच देशाचा विकास होईल, हा त्यांचा ठाम विचार होता. त्यांनी ग्रामगीता’ या ग्रंथातून आदर्श गावाची संकल्पना मांडली. ग्रामस्वच्छता, सामूहिक श्रम, शिक्षण, शेती, उद्योग, सहकार्य आणि सामाजिक एकोपा यांना त्यांनी विशेष महत्त्व दिले.

‘ग्रामगीता’च्या माध्यमातून त्यांनी ग्रामीण समाजाला आत्मनिर्भर, संघटित आणि जागरूक होण्याचा संदेश दिला. त्यामुळे आजही ग्रामविकासाच्या संदर्भात राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांचे विचार अत्यंत महत्त्वाचे मानले जातात. गुरुकुंज आश्रमाचे विशेष महत्त्व:

मोझरी येथील गुरुकुंज आश्रम हे राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांच्या कार्याचे प्रमुख केंद्र राहिले आहे. येथे त्यांच्या विचारांचा आणि समाजसेवेचा वारसा जपला जातो. आश्रम परिसरात येणाऱ्या भाविकांना आध्यात्मिक शांततेसोबतच सामाजिक बांधिलकीची प्रेरणाही मिळते.

राष्ट्रसंतांच्या स्मृती आणि विचारांशी जोडलेले हे ठिकाण युवकांसाठी विशेष प्रेरणादायी आहे. ‘स्वतःसाठी नव्हे, तर समाजासाठी जगावे’ हा मानवतावादी दृष्टिकोन त्यांच्या कार्यातून स्पष्टपणे दिसून येतो. राष्ट्रसंतांचा संदेश आजही

आजच्या आधुनिक आणि तंत्रज्ञानाच्या युगातही राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांचे विचार तितकेच महत्त्वाचे ठरत आहेत. स्वच्छ भारत, व्यसनमुक्ती, ग्रामविकास, पर्यावरण संवर्धन, सामाजिक समता आणि राष्ट्रीय एकात्मता यांसारख्या विषयांवर त्यांनी अनेक दशकांपूर्वी दिलेला संदेश आजच्या समाजासाठी मार्गदर्शक ठरतो.

विशेषतः युवकांनी त्यांच्या विचारांचा अभ्यास करून समाजहिताच्या कार्यात योगदान देणे हीच राष्ट्रसंतांना खरी आदरांजली ठरेल. मोझरीला भेट देताना केवळ धार्मिक किंवा पर्यटनस्थळ म्हणून नव्हे, तर समाजपरिवर्तनाची प्रेरणा देणारी भूमी म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.

कसे जाल?

मोझरी हे अमरावती जिल्ह्यातील तिवसा तालुक्यात आहे. अमरावती शहरातून तिवसा मार्गे मोझरीकडे जाता येते. रस्ते आणि सार्वजनिक वाहतुकीच्या माध्यमातून मोझरीला पोहोचता येते. अमरावती जिल्ह्यातील पर्यटन, आध्यात्मिक आणि ऐतिहासिक स्थळांना भेट देताना मोझरीचा आवर्जून समावेश करता येतो.

पर्यटनासोबत विचारांची सफर:

अमरावती जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळांमध्ये मोझरीचे स्थान वेगळे आहे. येथे निसर्गरम्य वातावरण, आध्यात्मिक अनुभूती आणि राष्ट्रसंतांच्या सामाजिक विचारांचा संगम अनुभवता येतो. विद्यार्थ्यांसाठी, युवकांसाठी तसेच ग्रामविकास आणि सामाजिक क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी मोझरी ही एक प्रकारची जीवंत विचारशाळा आहे.

राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराजांनी दिलेला ग्रामविकास, स्वच्छता, श्रमप्रतिष्ठा आणि मानवसेवेचा संदेश पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे कार्य मोझरी आजही करत आहे. त्यामुळे “राष्ट्रसंतांच्या विचारांची पावन भूमी—मोझरी” हे अमरावती जिल्ह्याचे महत्त्वाचे प्रेरणास्थळ म्हणून पर्यटक आणि भाविकांचे लक्ष वेधून घेत आहे.

संकलित -