"अहिल्यानगरचा लपलेला खजिना! रेहेकुरी अभयारण्यात मुक्तपणे विहार करणाऱ्या काळविटांचे अद्भुत विश्व

अहिल्यानगर जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात वसलेले रेहेकुरी काळवीट अभयारण्य हे महाराष्ट्रातील काळवीटांच्या संवर्धनासाठी महत्त्वाचे अभयारण्य म्हणून ओळखले जाते. विस्तीर्ण गवताळ प्रदेश, शांत वातावरण आणि मुक्तपणे विहार करणारे काळवीट ही या अभयारण्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत. सन १९८० मध्ये स्थापन झालेल्या या अभयारण्यात काळवीटांसह चिंकारा, कोल्हा, लांडगा तसेच विविध पक्ष्यांच्या प्रजातींचा अधिवास आहे. पावसाळा आणि हिवाळ्यात या परिसराचे सौंदर्य अधिक खुलून दिसत असल्याने राज्याच्या विविध भागांतून पर्यटक येथे भेट देतात. वन्यजीव संवर्धन, जैवविविधतेचे संरक्षण आणि पर्यावरणाबाबत जनजागृती करण्यामध्ये रेहेकुरी अभयारण्याची महत्त्वाची भूमिका आहे. त्यामुळे हे अभयारण्य केवळ पर्यटनस्थळ नसून अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या नैसर्गिक वारशाचा एक अमूल्य ठेवा म्हणून ओळखले जाते. वन्यजीव आणि निसर्गाचा जवळून अनुभव घेऊ इच्छिणाऱ्या पर्यटकांसाठी रेहेकुरी हे एक आदर्श पर्यटनस्थळ ठरत आहे. वन्यजीव संवर्धनाचा संदेश देणारे रेहेकुरी काळवीट अभयारण्य हे अहिल्यानगरच्या नैसर्गिक वारशाचे एक अनमोल दालन असून, निसर्गप्रेमी आणि पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र ठरत आहे. पक्षीप्रेमींसाठी हे ठिकाण स्वर्गासारखेच आहे. येथे स्थानिक आणि स्थलांतरित पक्ष्यांची मोठी वसाहत असून, इंडियन बस्टर्ड आणि मोर यांसारख्या दुर्मिळ प्रजाती पाहायला मिळतात. निसर्गभ्रमंतीवर प्रेम करणाऱ्यांसाठी गाईडसह जंगल सफारी आणि नेचर वॉक आयोजित केले जातात. या भ्रमंतीदरम्यान अभयारण्याची नाजूक परिसंस्था (इको सिस्टिम) समजून घेता येते.

फोटोग्राफी प्रेमींसाठी रेहेकुरी हे एक आदर्श ठिकाण आहे. विस्तीर्ण गवताळ प्रदेश, मुक्तपणे संचार करणारे काळवीट आणि जैवविविधतेने नटलेली ही भूमी अद्भुत निसर्गचित्रे कॅमेरात कैद करण्यासाठी उत्तम संधी देते.

रेहेकुरीला कसे पोहोचाल?

रेहेकुरी काळवीट अभयारण्य हे महाराष्ट्रातील एक अनोखे वन्यजीव संरक्षण क्षेत्र आहे आणि येथे पोहोचण्यासाठी विविध पर्याय उपलब्ध आहेत. हवाई मार्गाने प्रवास करणाऱ्यांसाठी पुण्यातील लोहेगाव विमानतळ सर्वात जवळचे आहे, जे सुमारे १५० किमी अंतरावर आहे. विमानतळावरून खासगी टॅक्सी किंवा बसने येथे पोहोचता येते. रेल्वे मार्गाने प्रवास करू इच्छिणाऱ्या पर्यटकांसाठी अहिल्यानगर हे सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक असून ते अभयारण्यापासून सुमारे ६६ किमी अंतरावर आहे. तसेच, दौंड रेल्वे स्थानक (६० किमी) हा देखील एक चांगला पर्याय आहे.

रस्त्याने प्रवास करणे सर्वाधिक सोयीचे आहे. पुणे, औरंगाबाद, नाशिक, बीड आणि सोलापूर या प्रमुख शहरांपासून रस्त्याने सहजपणे अभयारण्यात पोहोचता येते.

जवळची पर्यटनस्थळे-

रेहेकुरी अभयारण्याच्या परिसरात काही सुंदर आणि ऐतिहासिक ठिकाणे आहेत, जी पर्यटकांच्या प्रवासाला अधिक संस्मरणीय बनवतात. अभयारण्यापासून ३० किमी अंतरावर असलेले सिद्धटेक गणपती मंदिर हे अष्टविनायकांपैकी एक असून श्रद्धाळूंना भक्तिमय आणि शांत वातावरणाचा अनुभव देते. गणेश भक्त येथे मोठ्या संख्येने दर्शनासाठी येतात.

राशीन देवी मंदिर, जे अभयारण्यापासून २० किमी अंतरावर आहे, हे देवी जगदंबेचे मंदिर असून धार्मिक महत्त्व असलेले ठिकाण आहे. वर्षभर येथे भाविकांची गर्दी असते.

निसर्गप्रेमींनी भिगवण पक्षी अभयारण्याला (७० किमी दूर) भेट द्यायलाच हवी. येथे दरवर्षी हजारो स्थलांतरित फ्लेमिंगो पक्ष्यांचे हिवाळ्यात येथे आगमन होते, जे पक्षी निरीक्षक आणि छायाचित्रकारांसाठी पर्वणीच असते.

-संकलित