कपिलेश्वर शिव मंदिर, पिंजर : इतिहास, श्रद्धा आणि स्थापत्यकलेचा वारसा

अकोला जिल्ह्यातील बार्शीटाकळी तालुक्यात पिंजरडा नदीच्या काठी वसलेले पिंजर हे गाव आपल्या ऐतिहासिक आणि धार्मिक वारशामुळे विशेष ओळखले जाते. अकोला शहरापासून सुमारे ४० किलोमीटर अंतरावर असलेल्या या गावातील कपिलेश्वर शिव मंदिर हे विदर्भातील प्राचीन आणि प्रसिद्ध शिवमंदिरांपैकी एक मानले जाते. हे मंदिर यादवकालीन हेमाडपंथी स्थापत्यशैलीत बांधलेले असून त्याची भव्य दगडी रचना आजही पाहणाऱ्यांना आकर्षित करते. मंदिरात नंदीमंडप, सभामंडप, गर्भगृह, प्राचीन दीपमाळ तसेच काही ऐतिहासिक शिलालेख पाहायला मिळतात. गाभाऱ्यात प्रतिष्ठित असलेले शिवलिंग हे भाविकांच्या श्रद्धेचे प्रमुख केंद्र आहे. मंदिर परिसरात चौबारी बारव, विठ्ठल मंदिर आणि पार्श्वनाथ जैन मंदिर यांसारख्या ऐतिहासिक वास्तूही पाहायला मिळतात. त्यामुळे पिंजर हे गाव धार्मिक पर्यटनासोबतच इतिहास आणि स्थापत्यकलेचा अभ्यास करणाऱ्यांसाठीही महत्त्वाचे ठरते. दरवर्षी महाशिवरात्री मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. तसेच श्रावण महिन्यात, विशेषतः श्रावणातील तिसऱ्या शनिवारी होणारी कावड यात्रा, हे येथील प्रमुख आकर्षण असून हजारो भाविक या सोहळ्यात सहभागी होतात. अकोला शहरातून या ठिकाणी जाण्यासाठी खाजगी वाहतूक सुविधा उपलब्ध आहे. मंदिर दर्शनासाठी साधारणपणे सकाळी ६.०० ते रात्री ८.०० या वेळेत भेट देता येते. सकाळी किंवा संध्याकाळी दर्शन घेतल्यास शांत वातावरणात मंदिराचे सौंदर्य अनुभवता येते. इतिहास, अध्यात्म आणि प्राचीन स्थापत्यकलेचा संगम अनुभवायचा असेल, तर कपिलेश्वर शिव मंदिर, पिंजर हे अकोला जिल्ह्यातील अवश्य भेट द्यावे असे एक महत्त्वाचे धार्मिक आणि ऐतिहासिक पर्यटनस्थळ आहे.

संदर्भ - https://pilgrimdata.in