कष्टांतून मिळालेले यश चिरस्थायी

आपल्या अवतीभवती आपण अशी अनेक माणसे बघतो, जी यशस्वी असतात. त्यांचे यश, प्रसिद्धी आपल्याला दिसते. परंतु त्यामागची तपश्चर्या आपल्याला दिसत नाही. जसे समुद्रावर तरंगणारे एक छोटेसे हिमनगाचे टोक दिसते; पण त्याखालचा प्रचंड हिमनग दिसत नाही, त्याचप्रमाणे यशस्वी माणसाने ते यश मिळवण्यासाठी घेतलेले कष्ट दिसत नाहीत. कष्ट ही त्या यशाची पहिली पायरी आहे.

कष्ट ही अशी शक्ती आहे, जी माणसाच्या जीवनाला खरा अर्थ देते. कष्ट माणसाच्या सहनशक्तीची, चिकाटीची आणि आत्मविश्वासाची कसोटी पाहतात. जे संकटांना न घाबरता परिश्रम करतात, तेच खऱ्या यशाचे अधिकारी ठरतात. कष्टांमुळे माणसाला स्वतःच्या मर्यादा ओळखता येतात आणि त्या ओलांडण्याची ताकद मिळते. अपयशाच्या छायेतूनच यशाचा प्रकाश उमलतो, हे कष्ट शिकवतात. सतत प्रयत्न करणारा माणूस कधीही हरत नाही. तो अनुभवांनी समृद्ध होत जातो. कष्ट जीवनात शिस्त, संयम आणि जिद्द निर्माण करतात. विनासायास मिळालेले यश टिकत नाही; पण कष्टांतून मिळालेले यश चिरस्थायी असते. कष्ट माणसाला नम्र बनवतात आणि यशातही जमिनीवर ठेवतात. प्रत्येक यशस्वी व्यक्तीमागे असंख्य न सांगितलेले कष्ट लपलेले असतात. कष्ट ही अशी शाळा आहे, जिथे जीवनाचे खरे धडे शिकायला मिळतात. कठीण वाटचालीशिवाय यशाची शिखरे गाठता येत नाहीत. कष्ट माणसाच्या स्वप्नांना वास्तवात उतरवण्याची क्षमता देतात. म्हणूनच कष्ट हीच ती शक्ती आहे, जी माणसाला खऱ्याच्या कसोटीवर पारखते आणि यशाकडे नेते.

- स्वातंत्र्यवीर सावरकर