माता आणि बालकांच्या आरोग्यासाठी झटणाऱ्या डॉ. अपर्णा हेगडे

आज वैद्यकीय क्षेत्रात खूपच प्रगत तंत्रज्ञान आले आहे. अनेक असाध्य वाटणाऱ्या आजारांवर उपचार आले आहेत आणि शस्त्रक्रिया सहज होत आहेत. असे असले, तरी अजूनही प्रसूतीदरम्यान होणाऱ्या माता मृत्यूंची संख्या जास्त आहे. या बाबतीत महिलांमध्ये अजूनही म्हणावी इतकी सजगता आणि जागृती नाही. ग्रामीण भागात आजही अनेक ठिकाणी कोणत्याही वैद्यकीय मदतीशिवाय प्रसूती होते. माता मृत्युदर कमी करण्यासाठी आवश्यक जनजागृती करण्याकरिता अनेक संस्था आणि व्यक्ती कार्यरत आहेत. त्यातीलच एक नाव म्हणजे मुंबईच्या डॉ. अपर्णा हेगडे.

डॉ. अपर्णा हेगडे या एक प्रसिद्ध स्त्रीरोगतज्ज्ञ आणि ‘अरमान’ या ना-नफा तत्त्वावरच्या संस्थेच्या संस्थापक आहेत. तंत्रज्ञानाचा वापर करून भारतातील मातामृत्यू आणि बालमृत्यूचे प्रमाण कमी करण्यासाठी त्या काम करतात. त्यांनी २००८मध्ये अरमान संस्थेची स्थापना केली. ही संस्था मोबाइल तंत्रज्ञानाद्वारे गर्भवती महिला आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांपर्यंत आरोग्यविषयक माहिती पोहोचवते. त्यामुळे आरोग्य सेवांमधील त्रुटी दूर होण्यास मदत होते. त्यांना त्यांच्या कार्यासाठी अनेक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाले आहेत. 'फॉर्च्युन'च्या जगातील ५० महान लीडर्सच्या यादीत त्यांनी स्थान मिळवले असून, त्यांना प्रतिष्ठेचा स्कॉल पुरस्कारही मिळाला आहे. 

मोबाइल तंत्रज्ञानाचा वापर करून गर्भवती महिला, माता आणि बालकांना आरोग्यविषयक माहिती पुरवणे, आरोग्य कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षित करणे, देशातील मातामृत्यू आणि बालमृत्यू कमी करण्याच्या दिशेने काम करणे अशी अनेक कार्ये त्या करत आहेत. त्या TED फेलो असून, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सन्मानित आहेत. त्यांनी देशातील आरोग्य सेवेतील गंभीर समस्यांवर काम केले आहे. मुंबईतील सरकारी रुग्णालयात काम करताना त्यांना माता आणि बालमृत्यूची अनेक दुःखद प्रकरणे दिसली. त्यातून त्यांना यावर उपाय शोधण्याची प्रेरणा मिळाली. त्यांच्या या कार्याला सलाम!

(संकलित)