विदर्भातील श्रद्धा, इतिहास व संस्कृतीचे जागृत केंद्र- मुळावा येथील श्री रेणुकादेवी मंदिर

यवतमाळ जिल्ह्यातील उमरखेड तालुक्यातील मुळावा गावाजवळ वसलेले श्री रेणुकादेवी मंदिर हे विदर्भातील एक प्राचीन, जागृत व प्रसिद्ध धार्मिक स्थळ म्हणून ओळखले जाते. उमरखेड–वाशीम मार्गावर उमरखेडपासून सुमारे १५ ते १७ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या एका रमणीय टेकडीवर हे मंदिर वसलेले असून दरवर्षी हजारो भाविक येथे दर्शनासाठी येतात. मंदिरापर्यंत जाण्यासाठी सुबक पायऱ्यांची व्यवस्था करण्यात आली असून मंदिर परिसरात विशाल सभामंडप, गाभारा व भाविकांसाठी विविध सुविधा उपलब्ध आहेत. गाभाऱ्यात श्री रेणुकामातेची भव्य मूर्ती विराजमान असून श्री तुळजाभवानी, महाकाली, महासरस्वती व चिंतामणी यांच्या मूर्तींचीही प्रतिष्ठापना करण्यात आलेली आहे. तुळजाभवानीची आकर्षक व कोरीव मूर्ती भाविकांचे विशेष लक्ष वेधून घेते. या मंदिराशी संबंधित अनेक पौराणिक आख्यायिका प्रचलित आहेत. भगवान परशुराम आपल्या माता रेणुकादेवीचा शोध घेत असताना प्रथम या स्थळी आल्याचे सांगितले जाते. याच कारणामुळे या स्थानाला "मुळावा" हे नाव प्राप्त झाल्याची स्थानिक परंपरा आहे. माहूर येथील रेणुकामातेच्या दर्शनापूर्वी मुळावा येथील देवीचे दर्शन घेण्याची प्रथा आजही अनेक भक्तांमध्ये आढळून येते. इतिहासात छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वडील शाहाजी राजे भोसले यांनी या मंदिराला भेट देऊन त्याच्या विकासासाठी योगदान दिल्याचे उल्लेख आढळतात. पुढील काळात अनेक दानशूर व्यक्ती व स्थानिक नागरिकांच्या सहकार्याने मंदिराचा जीर्णोद्धार करण्यात आला. तसेच राज्य शासनाच्या पर्यटन विकास योजनांमुळे मंदिर परिसराच्या सुशोभीकरणाला चालना मिळाली आहे. मुळावा येथील नवरात्रोत्सव संपूर्ण विदर्भात प्रसिद्ध असून या काळात हजारो भाविक देवीच्या दर्शनासाठी येथे येतात. नवरात्रादरम्यान होम-हवन, धार्मिक प्रवचने, भजन, कीर्तन तसेच विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. प्रत्येक मंगळवारी विशेष पूजा व आरती केली जाते, तर विजयादशमीच्या दिवशी भव्य मिरवणूक काढण्यात येते. मुळावा येथील श्री रेणुकादेवी मंदिर हे केवळ धार्मिक श्रद्धेचे केंद्र नसून विदर्भाच्या सांस्कृतिक, ऐतिहासिक व आध्यात्मिक वारशाचे प्रतीक आहे. माहूरनंतर रेणुकामातेचे महत्त्वपूर्ण स्थान म्हणून या मंदिराची ओळख असून आजही हजारो भाविक येथे येऊन देवीचे दर्शन घेतात व आशीर्वाद प्राप्त करतात. अधिक माहितीसाठी संपर्क : परिक्षीत कमलकिशोर शर्मा जिल्हा व्यवस्थापक ९११२२२७६३३ जिल्हा कार्यालय पत्ता : स्वामी समर्थ विहार, पहिला माळा, फ्लॅट क्रमांक ए-१, अवधूतवाडी, तिवारी चौक, यवतमाळ - ४४५ ००१ ई-मेल : amrut.yavatmal.dm@gmail.com